Ponad 2 miesiące w roku. Tyle czasu producent części z tworzyw sztucznych dla AGD poświęcał na wkładanie i wyjmowanie form z maszyn.
15 wtryskarek, około 500 form, 1200 przezbrojeń w roku. Razem 1752 godziny, czyli 73 doby przezbrajania. Koszmar dla ustawiaczy i narzędziowni.
Firma próbowała się bronić dużymi zleceniami. Mniej przezbrojeń, za to magazyny pękały w szwach. Problem nie zniknął. Przeniósł się z hali do magazynu.
Długie przezbrojenie to nie tylko stracony czas maszyny. To zapas, który musisz potem przechować i zamrozić w nim pieniądze.
Dopiero SMED pozwolił skrócić całkowity czas przezbrojeń i utrzymać niskie zapasy. Wyniki pokażę Ci niżej. W tym artykule pokażę Ci, czym jest SMED i jak go wdrożyć krok po kroku, od nagrania przezbrojenia do nowego standardu.
Czym jest SMED?
SMED opracował Shigeo Shingo, który poświęcił tej metodzie 19 lat pracy. Opisał ją w książce „A Revolution in Manufacturing: The SMED System”.
Czym jest czas przezbrojenia? To czas od ostatniej dobrej sztuki z poprzedniego zlecenia do pierwszej dobrej sztuki z nowego. Nie tylko wymiana formy. Także dowiezienie narzędzi i materiału, rozruch, regulacje, próbne serie i pomiary.
Operacje wewnętrzne i zewnętrzne
Shingo podzielił wszystkie czynności przezbrojenia na dwie grupy. Ten podział to serce SMED.
Tylko gdy maszyna stoi
Czynności, których nie da się zrobić w trakcie pracy maszyny, na przykład zdjęcie i założenie formy.
Gdy maszyna jeszcze pracuje
Przygotowanie narzędzi, materiału, dokumentacji, podgrzanie formy, sprawdzenie sprzętu.
Zasada jest prosta: im więcej czynności przeniesiesz na czas, gdy maszyna pracuje, tym krócej stoi.
Zanim zaczniesz SMED
Z mojego doświadczenia przed pierwszym etapem potrzebne są cztery rzeczy:
Przyda się też kilka formularzy: arkusz analizy czasu przezbrojenia, layout otoczenia maszyny, listy kontrolne i arkusz pracy standaryzowanej.
SMED krok po kroku
Nagraj i przeanalizuj obecne przezbrojenie. Najlepiej kilka nagrań: różni operatorzy, różne zmiany. Z zespołem spiszcie każdą czynność i jej czas. Narysujcie diagram spaghetti, czyli drogę, jaką operator pokonuje w trakcie przezbrojenia.
Rozdziel operacje wewnętrzne i zewnętrzne. Usuń straty: chodzenie, szukanie nakrętek i złączek, czekanie na narzędzia albo instrukcję. Pomagają listy kontrolne i sprawdzenie narzędzi przed przezbrojeniem. Z mojego doświadczenia sam ten krok potrafi skrócić przezbrojenie nawet o połowę.
Zamień operacje wewnętrzne na zewnętrzne. Zadaj dwa pytania: co musi się wydarzyć, gdy maszyna stoi? Co może się wydarzyć, gdy jeszcze pracuje? Pomaga wcześniejsze przygotowanie warunków (temperatura, ciśnienie), standaryzacja oprzyrządowania i uchwyty pośrednie. To często kolejne nawet 25% czasu.
Usprawnij wszystko, co zostało. Zaciski zamiast śrub, metoda jednego obrotu, eliminacja regulacji dzięki skalom i bazom odniesienia, operacje równoległe dwóch osób, zarządzanie wizualne.
Ustal standard i ucz go. Instrukcja pracy standaryzowanej przezbrojenia, dla każdego operatora. Potem audyty i ciągłe doskonalenie.
Mechanizację i automatyzację zostaw na koniec. Są najdroższe i nie zawsze zwracają się bardziej niż proste usprawnienia organizacyjne.
Co dało SMED w praktyce?
Wróćmy do firmy z AGD z początku artykułu. Nie zaczęliśmy od wszystkich 500 form. Dane z maszyn, raporty sprzedaży i stany magazynowe z ostatnich 3 lat, a do tego Pareto czasu pracy i Pareto sprzedaży, pokazały nam 20% form, które pracują najczęściej. Od nich zaczęliśmy.
Karty przezbrojeń, standaryzacja wyposażenia form i narzędzi, operacje równoległe. W jeden kwartał szybkie przezbrojenia objęły ponad 100 kluczowych form.
Linia PET w rozlewni wód mineralnych
Przezbrojenie linii skrócone ze 156 do 70 minut, dzięki operacjom równoległym, znacznikom położenia elementów mocujących i karcie przezbrojenia.
Chcesz przejść te kroki na swojej maszynie, z ustawiaczami i operatorami, a nie na slajdach?
Operacje równoległe i koniec ze śrubami
Przy dużych maszynach i liniach operator chodzi z jednego końca na drugi, z lewej strony na prawą. Diagram spaghetti z kroku 0 pokazuje to czarno na białym. Operacje równoległe dzielą przezbrojenie między dwie osoby pracujące po dwóch stronach maszyny. Warunek: każda z nich ma swoją instrukcję, żeby nic nie zostało pominięte.
Śruby to osobna historia. Wkręca się je długo, każdy rozmiar wymaga innego klucza, a zgubiona nakrętka potrafi zatrzymać całe przezbrojenie. Zaciski i mocowania na jeden obrót to zwykle jedne z najtańszych usprawnień.
Najczęstsze błędy przy wdrażaniu SMED
Start bez 5S. Szukanie narzędzi zjada zyski z każdej analizy.
Analiza bez ustawiaczy. Najlepsze pomysły mają ludzie, którzy przezbrajają co dzień.
Od razu automatyzacja. Drogi sprzęt zamiast prostego rozdzielenia operacji.
Brak standardu. Bez instrukcji i audytów przezbrojenie po kilku tygodniach wraca do starego czasu.
Długie przezbrojenia napędzają nadprodukcję i zapasy. Więcej o tym w artykule 8 rodzajów strat w procesach i jak z nimi walczyć.
Najczęstsze pytania o SMED
Co to jest SMED?
Metoda skracania czasu przezbrojenia maszyn, opracowana przez Shigeo Shingo. Nazwa pochodzi od Single Minute Exchange of Die, czyli wymiany narzędzia w pojedynczych minutach.
Co to jest czas przezbrojenia?
Czas od ostatniej dobrej sztuki poprzedniego zlecenia do pierwszej dobrej sztuki nowego. Obejmuje też regulacje, rozruch i próbne serie.
Czym różnią się operacje wewnętrzne i zewnętrzne?
Wewnętrzne wykonasz tylko przy zatrzymanej maszynie. Zewnętrzne możesz zrobić, gdy maszyna jeszcze pracuje.
Od czego zacząć SMED?
Od uporządkowania stanowiska (5S), zespołu i nagrania obecnego przezbrojenia na jednej maszynie pilotażowej.
Czy SMED wymaga inwestycji?
Na początku nie. Największe skrócenie zwykle daje rozdzielenie operacji i usunięcie strat. Mechanizacja i automatyzacja przychodzą na końcu.
Jedno narzędzie Lean i AI w tygodniu, prosto do Twojej skrzynki
Krok po kroku, na przykładzie z realnego procesu, z podpowiedzią, gdzie AI skraca pracę. Czyta go ponad 400 praktyków. Wypiszesz się jednym kliknięciem.


