SMED krok po kroku: jak skrócić przezbrojenie maszyn

Czym jest SMED, czym różnią się operacje wewnętrzne i zewnętrzne i jak skrócić przezbrojenie krok po kroku. Na przykładzie firmy, która przezbrajała 73 doby w roku.
SMED: postój maszyny przed SMED i po SMED. Przygotowanie narzędzi i materiału przeniesione na czas, gdy maszyna pracuje

Ponad 2 miesiące w roku. Tyle czasu producent części z tworzyw sztucznych dla AGD poświęcał na wkładanie i wyjmowanie form z maszyn.

15 wtryskarek, około 500 form, 1200 przezbrojeń w roku. Razem 1752 godziny, czyli 73 doby przezbrajania. Koszmar dla ustawiaczy i narzędziowni.

Firma próbowała się bronić dużymi zleceniami. Mniej przezbrojeń, za to magazyny pękały w szwach. Problem nie zniknął. Przeniósł się z hali do magazynu.

Długie przezbrojenie to nie tylko stracony czas maszyny. To zapas, który musisz potem przechować i zamrozić w nim pieniądze.

Dopiero SMED pozwolił skrócić całkowity czas przezbrojeń i utrzymać niskie zapasy. Wyniki pokażę Ci niżej. W tym artykule pokażę Ci, czym jest SMED i jak go wdrożyć krok po kroku, od nagrania przezbrojenia do nowego standardu.

Definicja

Czym jest SMED?

SMED opracował Shigeo Shingo, który poświęcił tej metodzie 19 lat pracy. Opisał ją w książce „A Revolution in Manufacturing: The SMED System”.

Czym jest czas przezbrojenia? To czas od ostatniej dobrej sztuki z poprzedniego zlecenia do pierwszej dobrej sztuki z nowego. Nie tylko wymiana formy. Także dowiezienie narzędzi i materiału, rozruch, regulacje, próbne serie i pomiary.

Podstawa

Operacje wewnętrzne i zewnętrzne

Shingo podzielił wszystkie czynności przezbrojenia na dwie grupy. Ten podział to serce SMED.

Wewnętrzne

Tylko gdy maszyna stoi

Czynności, których nie da się zrobić w trakcie pracy maszyny, na przykład zdjęcie i założenie formy.

Zewnętrzne

Gdy maszyna jeszcze pracuje

Przygotowanie narzędzi, materiału, dokumentacji, podgrzanie formy, sprawdzenie sprzętu.

Zasada jest prosta: im więcej czynności przeniesiesz na czas, gdy maszyna pracuje, tym krócej stoi.

Przygotowanie

Zanim zaczniesz SMED

Z mojego doświadczenia przed pierwszym etapem potrzebne są cztery rzeczy:

5S: uporządkowane stanowisko, na którym narzędzia i części są pod ręką. Bez tego SMED zamienia się w szukanie kluczy
Zespół: ustawiacze, operatorzy, utrzymanie ruchu, technolog. Ludzie, którzy przezbrajają, są tu ekspertami
Szkolenie: dla kierowników i operatorów: po co to robimy i co dzięki temu zyskamy
Maszyna pilotażowa: najlepiej taka z długim przezbrojeniem, częstymi zmianami albo będąca wąskim gardłem

Przyda się też kilka formularzy: arkusz analizy czasu przezbrojenia, layout otoczenia maszyny, listy kontrolne i arkusz pracy standaryzowanej.

Metoda

SMED krok po kroku

0

Nagraj i przeanalizuj obecne przezbrojenie. Najlepiej kilka nagrań: różni operatorzy, różne zmiany. Z zespołem spiszcie każdą czynność i jej czas. Narysujcie diagram spaghetti, czyli drogę, jaką operator pokonuje w trakcie przezbrojenia.

1

Rozdziel operacje wewnętrzne i zewnętrzne. Usuń straty: chodzenie, szukanie nakrętek i złączek, czekanie na narzędzia albo instrukcję. Pomagają listy kontrolne i sprawdzenie narzędzi przed przezbrojeniem. Z mojego doświadczenia sam ten krok potrafi skrócić przezbrojenie nawet o połowę.

2

Zamień operacje wewnętrzne na zewnętrzne. Zadaj dwa pytania: co musi się wydarzyć, gdy maszyna stoi? Co może się wydarzyć, gdy jeszcze pracuje? Pomaga wcześniejsze przygotowanie warunków (temperatura, ciśnienie), standaryzacja oprzyrządowania i uchwyty pośrednie. To często kolejne nawet 25% czasu.

3

Usprawnij wszystko, co zostało. Zaciski zamiast śrub, metoda jednego obrotu, eliminacja regulacji dzięki skalom i bazom odniesienia, operacje równoległe dwóch osób, zarządzanie wizualne.

4

Ustal standard i ucz go. Instrukcja pracy standaryzowanej przezbrojenia, dla każdego operatora. Potem audyty i ciągłe doskonalenie.

Mechanizację i automatyzację zostaw na koniec. Są najdroższe i nie zawsze zwracają się bardziej niż proste usprawnienia organizacyjne.

Wyniki

Co dało SMED w praktyce?

Wróćmy do firmy z AGD z początku artykułu. Nie zaczęliśmy od wszystkich 500 form. Dane z maszyn, raporty sprzedaży i stany magazynowe z ostatnich 3 lat, a do tego Pareto czasu pracy i Pareto sprzedaży, pokazały nam 20% form, które pracują najczęściej. Od nich zaczęliśmy.

Karty przezbrojeń, standaryzacja wyposażenia form i narzędzi, operacje równoległe. W jeden kwartał szybkie przezbrojenia objęły ponad 100 kluczowych form.

Inny przykład

Linia PET w rozlewni wód mineralnych

Przezbrojenie linii skrócone ze 156 do 70 minut, dzięki operacjom równoległym, znacznikom położenia elementów mocujących i karcie przezbrojenia.

Zobacz case study linii PET

Chcesz przejść te kroki na swojej maszynie, z ustawiaczami i operatorami, a nie na slajdach?

Zobacz szkolenie SMED

Szczegóły

Operacje równoległe i koniec ze śrubami

Przy dużych maszynach i liniach operator chodzi z jednego końca na drugi, z lewej strony na prawą. Diagram spaghetti z kroku 0 pokazuje to czarno na białym. Operacje równoległe dzielą przezbrojenie między dwie osoby pracujące po dwóch stronach maszyny. Warunek: każda z nich ma swoją instrukcję, żeby nic nie zostało pominięte.

Śruby to osobna historia. Wkręca się je długo, każdy rozmiar wymaga innego klucza, a zgubiona nakrętka potrafi zatrzymać całe przezbrojenie. Zaciski i mocowania na jeden obrót to zwykle jedne z najtańszych usprawnień.

Najkrótsze przezbrojenie to takie, którego część zrobiłeś, zanim maszyna stanęła.
Błędy

Najczęstsze błędy przy wdrażaniu SMED

Start bez 5S. Szukanie narzędzi zjada zyski z każdej analizy.

Analiza bez ustawiaczy. Najlepsze pomysły mają ludzie, którzy przezbrajają co dzień.

Od razu automatyzacja. Drogi sprzęt zamiast prostego rozdzielenia operacji.

Brak standardu. Bez instrukcji i audytów przezbrojenie po kilku tygodniach wraca do starego czasu.

Długie przezbrojenia napędzają nadprodukcję i zapasy. Więcej o tym w artykule 8 rodzajów strat w procesach i jak z nimi walczyć.

Pytania

Najczęstsze pytania o SMED

Co to jest SMED?

Metoda skracania czasu przezbrojenia maszyn, opracowana przez Shigeo Shingo. Nazwa pochodzi od Single Minute Exchange of Die, czyli wymiany narzędzia w pojedynczych minutach.

Co to jest czas przezbrojenia?

Czas od ostatniej dobrej sztuki poprzedniego zlecenia do pierwszej dobrej sztuki nowego. Obejmuje też regulacje, rozruch i próbne serie.

Czym różnią się operacje wewnętrzne i zewnętrzne?

Wewnętrzne wykonasz tylko przy zatrzymanej maszynie. Zewnętrzne możesz zrobić, gdy maszyna jeszcze pracuje.

Od czego zacząć SMED?

Od uporządkowania stanowiska (5S), zespołu i nagrania obecnego przezbrojenia na jednej maszynie pilotażowej.

Czy SMED wymaga inwestycji?

Na początku nie. Największe skrócenie zwykle daje rozdzielenie operacji i usunięcie strat. Mechanizacja i automatyzacja przychodzą na końcu.

Newsletter KAIzen na Leanie

Jedno narzędzie Lean i AI w tygodniu, prosto do Twojej skrzynki

Krok po kroku, na przykładzie z realnego procesu, z podpowiedzią, gdzie AI skraca pracę. Czyta go ponad 400 praktyków. Wypiszesz się jednym kliknięciem.

👉 Zapisz się na newsletter